เมื่อความเปลี่ยนแปลงเริ่มรบกวนชีวิต จึงไม่ควรอธิบายด้วยคำว่า “อายุมากแล้วก็เป็นธรรมดา” อย่างเดียว “หมอครับ ช่วงนี้คุณแม่ถามเรื่องเดิมซ้ำหลายรอบ จ่ายค่าน้ำค่าไฟผิดบ่อย แล้ววันก่อนเอารีโมตโทรทัศน์ไปเก็บไว้ในตู้เย็น แต่พอเตือน ท่านก็โกรธและบอกว่าลูกเป็นคนเอาไปซ่อน แบบนี้เริ่มเป็นสมองเสื่อมหรือยังครับ?” คำถามนี้หลายครอบครัวกังวลครับ เพราะเมื่อผู้สูงอายุเริ่มลืม เรามักมีความคิดอยู่สองด้าน ด้านหนึ่งกลัวว่า “จะเป็นอัลไซเมอร์หรือเปล่า” อีกด้านหนึ่งพยายามปลอบใจตัวเองว่า “คนอายุมากก็ลื

“ลืมบ่อยขึ้น” ไม่ได้แปลว่าเป็นสมองเสื่อมเสมอไป แต่บางความเปลี่ยนแปลงก็ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเรื่องของวัย “หมอครับ คุณพ่อช่วงนี้ถามคำถามเดิมซ้ำๆ จ่ายค่าน้ำค่าไฟผิดบ่อย ทั้งที่เมื่อก่อนจัดการเองทั้งหมด บางครั้งเดินไปหน้าปากซอยแล้วนึกทางกลับบ้านไม่ออก แบบนี้เรียกว่าสมองเสื่อมหรือยังครับ?” เป็นคำถามที่หลายครอบครัวกังวลครับ เพราะเมื่อพูดถึง “สมองเสื่อม” คนส่วนใหญ่มักนึกถึงอาการหลงลืมก่อน แต่ในทางการแพทย์ ภาวะสมองเสื่อม หรือ Dementia ไม่ได้หมายถึงความจำไม่ดีเพียงอย่างเดียว และไม่ใช่ชื

เมื่อคำว่า “แก่แล้วก็เป็นแบบนี้” อาจทำให้เราพลาดสัญญาณสำคัญ “หมอครับ ช่วงหลังคุณแม่ไม่ค่อยอยากออกจากบ้าน ไม่ค่อยคุยกับใคร นอนเยอะขึ้น บ่นว่าเหนื่อย แล้วก็ดูหลงๆ ลืมๆ มากกว่าเดิม แต่พอถามว่าเศร้าไหม ท่านก็บอกว่าไม่ได้เศร้า แบบนี้เป็นเรื่องปกติของคนอายุมากขึ้นหรือเปล่าครับ?” คำถามแบบนี้หมออยากให้ครอบครัวใส่ใจครับ เพราะปัญหาสุขภาพจิตในผู้สูงอายุไม่ได้แสดงออกด้วยการร้องไห้หรือพูดว่า “ฉันซึมเศร้า” เสมอไป บางคนเริ่มจากไม่อยากทำสิ่งที่เคยชอบ หงุดหงิดง่าย นอนผิดเวลา บ่นปวดตามตัว ความ

บางครั้งสิ่งที่ผู้สูงอายุต้องการ ไม่ใช่คนที่ “จัดการทุกอย่างให้” แต่คือคนที่ยังมองเห็นคุณค่าและรับฟังเขา “หมอครับ ผมอยากดูแลคุณแม่ให้ดี เลยพยายามทำทุกอย่างให้หมด ไม่อยากให้ท่านเหนื่อย แต่พักหลังคุณแม่กลับดูเงียบลง หงุดหงิดง่าย แล้วก็พูดบ่อยๆ ว่า ‘แม่ทำอะไรก็ไม่ได้แล้ว’ ผมดูแลผิดตรงไหนหรือเปล่าครับ?” คำถามนี้ทำให้หมอนึกถึงเรื่องหนึ่งที่สำคัญมากครับ หลายครอบครัวรักผู้สูงอายุมาก เราพาไปหาหมอ เตรียมอาหาร จัดยา คอยห้ามไม่ให้ทำสิ่งที่กลัวว่าจะเป็นอันตราย แต่บางครั้งด้วยความหวังดี เ

“หมอครับ พอคุณพ่ออายุขึ้นเลข 7 ปลายๆ ผมสังเกตว่าแกเริ่มลุกจากเตียงช้าลง อาบน้ำแต่งตัวเองก็ดูงกๆ เงิ่นๆ จนบางทีลูกหลานต้องเข้าไปช่วยทำให้หมดทุกอย่าง แต่พอช่วยมากๆ เข้า กลายเป็นว่าแกยิ่งติดเตียง ไม่อยากขยับตัวไปไหนเลยครับ เราควรปล่อยให้แกพักสบายๆ หรือต้องชวนแกฟื้นฟูร่างกายอย่างไรดีครับ?” เรื่องเล่าทำนองนี้มักเกิดขึ้นในครอบครัวที่มีผู้สูงอายุครับ ด้วยความรักและความกตัญญู ลูกหลานมักจะรีบเข้าไปทำให้แทนทุกอย่างเพราะอยากให้คุณพ่อคุณแม่ได้พักผ่อนอย่างสบาย แต่ในทางการแพทย์ การที่ผู้สู

“หมอครับ ช่วงนี้คุณแม่บ่นปวดหลัง ปวดไหล่ บ่อยมาก แกเลยไปเปิดดูคลิปสอนท่า ‘ฤๅษีดัดตน’ แล้วลองทำตามที่บ้าน แต่ทำไปทำมาแกบอกว่ายิ่งทำยิ่งปวด รบกวนหมอช่วยดูหน่อยครับว่าคนแก่อายุ 70 กว่าๆ ยังเหมาะที่จะบริหารร่างกายด้วยวิธีนี้อยู่ไหม หรือควรให้แกไปนวดแผนไทยแทนดีกว่าครับ?” เรื่องเล่าจากห้องตรวจเรื่องนี้ สะท้อนภาพจำที่เรามักมีต่อ “ท่าฤๅษีดัดตน” ได้เป็นอย่างดีครับ หลายคนเมื่อได้ยินชื่อนี้ มักจะนึกถึงรูปปั้นตามวัดที่มีท่าทางการดัดตนแบบแปลกๆ ดูผาดโผนและต้องใช้ความยืดหยุ่นสูง ทำให้ผู้สูง

“หมอครับ เวลาอ่านเจอคำแนะนำให้ออกกำลังกาย ‘ระดับปานกลาง’ ผมสับสนทุกทีเลยว่ามันต้องเหนื่อยขนาดไหน? บางทีผมไปวิ่งจนเหงื่อท่วม หอบจนหน้ามืด เพื่อนก็บอกว่าผมหักโหมไป แต่พอเปลี่ยนมาเดินชิลๆ แกว่งแขนเบาๆ ภรรยาก็บอกว่าทำแค่นี้ไม่ได้ผลหรอก สรุปแล้วผมควรเหนื่อยแค่ไหนถึงจะพอดีกับร่างกายครับ หมอมีวิธีวัดง่ายๆ ไหมครับ?” คำถามนี้เป็นเรื่องคลาสสิกที่หมอมักจะได้ยินจากคนไข้ที่ตั้งใจจะหันมาดูแลสุขภาพครับ เวลาเราอ่านบทความสุขภาพ เรามักจะเจอคำว่า “ออกกำลังกายระดับปานกลาง” (Moderate intensity) อ

“หมอครับ ตอนเช้าๆ ผมพาคุณพ่อไปเดินที่สวนสาธารณะ เห็นกลุ่มผู้สูงอายุรำมวยจีนกันช้าๆ บางคนก็ปูเสื่อเล่นโยคะยืดเส้นยืดสาย ผมดูแล้วแกแทบไม่ได้เหงื่อเลยนะครับ ออกกำลังกายแบบนี้มันจะได้ผลสู้พวกเดินเร็วๆ หรือปั่นจักรยานได้จริงๆ หรือครับ?” ภาพของผู้สูงอายุที่กำลังรำไทเก็ก (Tai Chi) หรือฝึกโยคะ (Yoga) เป็นภาพที่เราคุ้นตากันดีครับ หลายคนที่อยู่ในวัยหนุ่มสาวอาจมองว่ากิจกรรมเหล่านี้ดูเชื่องช้า ไม่เหนื่อยหอบ และอาจสงสัยว่าการเคลื่อนไหวช้าๆ สลับกับการสูดลมหายใจ จะช่วยสร้างความแข็งแรงให้ร่า

“หมอครับ คุณแม่ปวดเข่ามาหลายเดือนแล้ว พอหมอกระดูกแนะนำให้แกลดน้ำหนักและบริหารกล้ามเนื้อขา แกก็ท้อเลยครับ แกบอกว่า ‘แค่เดินหน้าปากซอยยังเจ็บ จะให้ไปออกกำลังกายได้ยังไง’ พอผมชวนไปเดินในสระน้ำ แกก็ไม่อยากไป ตกลงการออกกำลังกายในน้ำมันมีประโยชน์กับข้อเข่าจริงๆ ใช่ไหมครับ จะได้มีเหตุผลไปอธิบายให้คุณแม่ฟัง” เรื่องนี้เป็น “ความย้อนแย้ง” ที่สร้างความลำบากใจให้ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมและครอบครัวที่ดูแลมากเลยครับ ทางการแพทย์เราทราบดีว่า การควบคุมน้ำหนักและการสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อ

“หมอครับ พอเกษียณแล้วผมก็มีเวลาว่างเยอะขึ้น เลยอยากหาเวลาออกกำลังกาย เพื่อนบางคนก็ชวนไปเดินแกว่งแขน บางคนก็บอกให้ไปวิ่งจ๊อกกิ้งเบาๆ จะได้ฟิตๆ ส่วนลูกสาวก็ซื้อจักรยานมาให้ปั่นออกกำลังกาย ตกลงวัยอย่างผมควรเลือกแบบไหนดีครับ ถึงจะได้ประโยชน์กับหัวใจเต็มที่ แล้วข้อเข่าไม่พังไปซะก่อน?” คำถามนี้เป็นเรื่องที่หมอได้ยินบ่อยมากจากคนไข้วัยเกษียณที่กำลังมีไฟอยากลุกขึ้นมาดูแลสุขภาพตัวเองครับ ซึ่งเป็นความตั้งใจที่ยอดเยี่ยมมากๆ เมื่อพูดถึงการออกกำลังกายกลุ่ม “แอโรบิก (Aerobic)” ที่เน้นการสูบ

“หมอครับ ผมอยากพาคุณพ่อวัย 72 ปี ไปฟิตเนสด้วยกัน แกจะได้มีกล้ามเนื้อและเดินได้คล่องขึ้น แต่คุณพ่อบอกว่าอายุขนาดนี้แล้ว แค่รดน้ำต้นไม้กับเดินแกว่งแขนหน้าบ้านก็พอ ไปยกเหล็กเดี๋ยวข้อเข่าจะพังเอา ผมควรจัดตารางออกกำลังกายให้แกยังไงดีครับ ถึงจะพอดีกับวัยและไม่ทำให้แกเจ็บตัว?” ความหวังดีของลูกหลานที่อยากให้ผู้สูงอายุที่บ้านแข็งแรง เป็นเรื่องที่น่าชื่นชมมากครับ แต่ในขณะเดียวกัน ความกังวลของคุณพ่อเรื่องอาการบาดเจ็บก็เป็นประเด็นที่เราต้องให้ความสำคัญเช่นกัน หลายครั้งที่เรามักเข้าใจว่า.

“หมอครับ ผมไปซื้อรองเท้าวิ่งคู่ใหม่มาให้คุณพ่ออายุ 70 ปี กะว่าจะชวนแกไปวิ่งจ๊อกกิ้งตอนเช้าด้วยกัน จะได้ยืดเส้นยืดสาย แต่แกลองไปได้แค่วันเดียวก็บ่นปวดเข่า ปวดหลัง แล้วก็ไม่ยอมไปอีกเลย ตกลงคนอายุขนาดนี้ควรออกกำลังกายไหม หรือควรให้อยู่บ้านพักผ่อนเฉยๆ ดีครับ?” เรื่องนี้เป็นความตั้งใจดีของลูกหลานที่หมอมักจะได้ยินบ่อยๆ ในคลินิกครับ เราทุกคนทราบดีว่าการออกกำลังกายมีประโยชน์ต่อร่างกาย แต่สำหรับผู้สูงอายุที่มีการเปลี่ยนแปลงของสภาพร่างกายและอาจมีโรคประจำตัว การให้ท่านลุกขึ้นมาสวมรองเท้

“หมอครับ ผมเห็นคุณพ่ออายุ 70 ปีแล้วน้ำหนักแกลดลงมาจนรูปร่างเพรียว ไม่มีพุงเลยครับ พอคำนวณค่า BMI แกอยู่ที่ 19 เอง หมอว่าสุขภาพแกกำลังดูดีตามเกณฑ์มาตรฐานเลยใช่ไหมครับ?” รอยยิ้มของลูกหลานที่พาคุณพ่อคุณแม่มาตรวจสุขภาพและเห็นว่าท่านผอมลง มักจะมาพร้อมกับความเชื่อที่เราคุ้นเคยกันดีว่า “ความอ้วนเป็นบ่อเกิดของโรค” ครับ ซึ่งความเชื่อนี้เป็นเรื่องที่ประยุกต์ใช้ได้ดีกับวัยทำงานทั่วไป แต่พอหมอหันไปมองคุณพ่อที่นั่งอยู่ข้างๆ กลับพบว่าท่านมีลักษณะอ่อนเพลีย ลุกเดินช้า และกล้ามเนื้อบริเวณแขนข

“หมอครับ ช่วงนี้คุณแม่ทานข้าวน้อยลงมาก บ่นว่าฟันไม่ดี เคี้ยวเนื้อสัตว์ไม่ไหว สุดท้ายก็จบที่กินข้าวต้มเปล่าๆ กับผักกาดดอง หรือไม่ก็หมูหยอง หมอพอจะมีเมนูอะไรที่ทำง่ายๆ แต่ได้สารอาหารครบ แนะนำคนไม่มีเวลาทำกับข้าวแบบผมบ้างไหมครับ?” เรื่องเล่าจากห้องตรวจเรื่องนี้ น่าจะโดนใจลูกหลานหลายคนที่กำลังรับบทบาทดูแลคุณพ่อคุณแม่วัยเก๋านะครับ พอท่านอายุมากขึ้น การกินอาหารที่เคยเป็นเรื่องกล้วยๆ กลับกลายเป็นเรื่องยาก ทั้งปัญหาฟัน ปัญหาการกลืน หรือแม้แต่การรับรสที่เปลี่ยนไป ทำให้ผู้สูงอายุหลายท่

“หมอคะ ช่วงนี้อากาศร้อนมาก หนูรู้สึกปวดหัวตึ้บๆ เพลียๆ ทั้งวัน คิดว่าตัวเองเป็นความดันต่ำ แต่พอสังเกตดีๆ วันๆ นึงหนูดื่มน้ำเปล่าน้อยมาก เน้นแต่ชานมกับกาแฟเย็น อาการแบบนี้เกี่ยวกับเรื่องน้ำไหมคะ?” คำถามนี้เป็นเรื่องที่หมอได้ยินแทบทุกวันในคลินิกเลยครับ โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศร้อนจัด หรือในกลุ่มคนวัยทำงานที่นั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์จนลืมเวลา หลายคนมักจะรอให้รู้สึก “คอแห้ง” หรือ “หิวน้ำ” ก่อนถึงจะหยิบแก้วน้ำขึ้นมาดื่ม แต่รู้ไหมครับว่า ความรู้สึกกระหายน้ำนั้น เป็นสัญญาณเตือนที่ค่อนข้าง

“หมอครับ พออายุเยอะขึ้น ดื่มนมทีไรก็ท้องอืด ท้องเสียตลอดเลย จะเลิกดื่มก็กลัวกระดูกพรุน พอจะมีนมอย่างอื่น หรืออาหารอะไรกินแทนได้บ้างไหมครับ?” คำถามนี้เป็นเรื่องคลาสสิกที่หมอมักจะได้ยินจากคนไข้วัยเก๋าที่มาตรวจที่คลินิกครับ ความเชื่อที่ว่า “อยากกระดูกแข็งแรงต้องดื่มนม” เป็นสิ่งที่เราคุ้นเคยและถูกสอนกันมาตั้งแต่เด็ก แต่พออายุมากขึ้น ร่างกายของหลายคนกลับไม่เป็นมิตรกับนมวัวเหมือนเคย ทำให้เกิดความกังวลว่าจะได้รับแคลเซียมไม่เพียงพอ วันนี้หมอเลยอยากจะมาเล่าให้ฟังแบบสบายๆ ครับว่า...

สวัสดีครับแฟนเพจทุกท่าน กลับมาพบกับ “หมอธี มีเรื่องเล่า” กันอีกครั้งนะครับ เวลาที่เราตักกับข้าวให้คุณพ่อคุณแม่วัยเก๋า แฟนเพจเคยสังเกตไหมครับว่า ท่านมักจะเขี่ยชิ้นเนื้อหมูหรือเนื้อวัวทิ้งไว้ข้างจาน แล้วเลือกทานแต่น้ำซุป ผักต้ม หรือทานแค่ข้าวต้มเปล่า ๆ ? เวลาลูกหลานถามว่าทำไมไม่ทานเนื้อสัตว์ คำตอบคลาสสิกที่มักได้ยินคือ "มันเหนียว เคี้ยวไม่ขาด กลืนแล้วติดคอ แถมกินแล้วยังอืดท้อง ย่อยยากอีก" ในมุมมองของเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ (Geriatric Medicine) การที่ผู้สูงอายุหลีกเลี่ยงการรับประทาน

สวัสดีครับแฟนเพจทุกท่าน กลับมาพบกับ “หมอธี มีเรื่องเล่า” กันอีกครั้งนะครับ เวลาที่ลูกหลานต้องสวมบทบาทเป็นเชฟประจำบ้านเพื่อจัดเตรียมอาหารให้คุณพ่อคุณแม่วัยเกษียณ หลายท่านมักจะมาปรึกษาหมอว่า "คุณหมอครับ ตกลงแล้วผู้สูงอายุวันนึงควรกินข้าวเยอะแค่ไหน? ให้กินเนื้อสัตว์เยอะก็กลัวย่อยยาก แต่ให้กินน้อยก็กลัวไม่มีแรง ตกลงต้องจัดสัดส่วนแบบไหนถึงจะพอดีครับ?" ปัญหา "การกะปริมาณอาหาร" เป็นเรื่องที่ท้าทายมากครับ เพราะในทางสรีรวิทยาและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ (Geriatric Medicine) ความต้องการพลังง

สวัสดีครับแฟนเพจทุกท่าน กลับมาพบกับ “หมอธี มีเรื่องเล่า” กันอีกครั้งนะครับ เวลาที่เรากลับไปเยี่ยมคุณพ่อคุณแม่หรืออากงอาม่าที่บ้าน แฟนเพจเคยสังเกตสำรับกับข้าวของท่านไหมครับว่าส่วนใหญ่มักจะเต็มไปด้วยเมนูอะไรบ้าง? หลายครอบครัวมักจะจัดเตรียมเมนูยอดฮิตอย่าง ข้าวต้ม ผักต้มเปื่อย ๆ หรือแกงจืดเต้าหู้ซ้ำ ๆ ให้ท่านทานเป็นประจำ เพราะรู้สึกว่าเป็นอาหารที่ "เคี้ยวง่าย ย่อยง่าย" และลูกหลานมักมีความเชื่อว่า "ผู้สูงอายุไม่ได้ใช้แรงอะไรมากมาย กินแต่น้อย ๆ เนื้อสัตว์ไม่ต้องกินเยอะเดี๋ยวจะย่อยย

สวัสดีครับแฟนเพจทุกท่าน กลับมาพบกับ “หมอธี มีเรื่องเล่า” กันอีกครั้งนะครับ ในช่วงเวลาที่ลูกหลานต้องรับบทบาทเป็นผู้ดูแล (Caregiver) แฟนเพจเคยมีประสบการณ์แบบนี้ไหมครับ... เวลาพยายามอธิบายเรื่องการกินยา หรือนัดหมายไปหาหมอ เราอุตส่าห์พูดเสียงดังฟังชัดแล้ว แต่คุณพ่อคุณแม่กลับเงียบ ไม่ตอบสนอง หรือบางครั้งท่านก็ชอบบ่นเรื่องเดิม ๆ เล่าเรื่องอดีตซ้ำไปซ้ำมา จนลูกหลานเผลอถอนหายใจและตัดบทสนทนาทิ้งไปเสียดื้อ ๆ หลายครอบครัวมักมาบ่นกับหมอในห้องตรวจว่า "คุณหมอครับ คนแก่ที่บ้านดื้อมาก คุยยาก.