พลังแห่งสัมผัส วิทยาศาสตร์เผย "การจับมือ" ช่วยลดความเจ็บปวดได้อย่างไร?

สวัสดีครับเพื่อนๆ เคยสังเกตไหมครับ เวลาที่เราไม่สบายหรือรู้สึกเจ็บปวด ไม่ว่าจะทางกายหรือทางใจ เพียงแค่มีคนรักมานั่งข้างๆ และกุมมือเราไว้ ความรู้สึกเจ็บปวดเหล่านั้นดูเหมือนจะทุเลาลงอย่างน่าประหลาด? นี่ไม่ใช่เรื่องของความรู้สึกเพียงอย่างเดียวครับ แต่มันคือกลไกทางสรีรวิทยาที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับอย่างชัดเจน

ในทางเวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) เราให้ความสำคัญกับ "ความสัมพันธ์ทางสังคม" (Social Connection) เป็นอย่างมาก และวันนี้หมอจะพามาดูงานวิจัยที่ยืนยันว่า การสัมผัสที่อบอุ่นคือยาบรรเทาปวดตามธรรมชาติครับ

เมื่อหัวใจและสมอง "จูน" ตรงกัน

มีงานวิจัยที่โด่งดังตีพิมพ์ในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) นำโดย Pavel Goldstein และคณะ จากมหาวิทยาลัยโคโลราโด โบลเดอร์ (University of Colorado Boulder) ได้ทำการศึกษาคู่รักจำนวน 22 คู่ โดยให้ฝ่ายหญิงได้รับความเจ็บปวด (ระดับความร้อนที่ผิวหนัง) ในขณะที่ฝ่ายชายนั่งอยู่ข้างๆ ทั้งแบบจับมือและไม่จับมือ [1]

ผลการศึกษาพบปรากฏการณ์ที่น่าทึ่งเรียกว่า "Interpersonal Synchronization" หรือการประสานกันระหว่างบุคคลครับ เมื่อคู่รักจับมือกัน อัตราการหายใจและการเต้นของหัวใจของทั้งสองคนจะเริ่มปรับจังหวะให้สอดคล้องพร้อมเพรียงกัน [1] แต่ที่ลึกซึ้งกว่านั้นคือ "คลื่นสมอง" (Brain Wave Coupling) ของทั้งคู่ก็จูนเข้าหากันด้วยครับ

ยิ่งรักมาก ยิ่งเจ็บน้อยลง

ทีมวิจัยพบว่า ยิ่งสมองของทั้งสองคนซิงค์ (Sync) กันมากเท่าไหร่ ความรู้สึกเจ็บปวดของฝ่ายหญิงยิ่งลดลงมากเท่านั้น [1] กลไกนี้เกี่ยวข้องกับ "ความเห็นอกเห็นใจ" (Empathy) ครับ เมื่อคนรักเห็นเราเจ็บปวดและส่งผ่านความห่วงใยผ่านการจับมือ สมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบการให้รางวัล (Reward System) จะทำงาน และอาจไปยับยั้งการส่งสัญญาณความเจ็บปวดที่ไขสันหลัง ทำให้อาการปวดบรรเทาลงได้ [1][2]

ในทางกลับกัน หากไม่ได้จับมือ หรือคนรักไม่ได้อยู่ตรงนั้น การเชื่อมโยงของคลื่นสมองจะลดลง และประสิทธิภาพในการบรรเทาความปวดก็จะหายไปครับ

สัมผัสบำบัดในมุมมองเวชศาสตร์วิถีชีวิต

การสัมผัสทางกาย (Social Touch) เช่น การจับมือหรือการกอด จะกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมน ออกซิโตซิน (Oxytocin) ซึ่งนอกจากจะช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลแล้ว ยังมีฤทธิ์ทางอ้อมในการช่วยเพิ่มระดับขีดจำกัดความทนทานต่อความเจ็บปวด (Pain Threshold) ได้อีกด้วยครับ [2]

สรุปจากหมอธี

ความเจ็บปวดไม่ได้เกิดขึ้นที่ร่างกายเพียงอย่างเดียวครับ แต่สมองเป็นตัวประมวลผลความรู้สึกนั้น "การจับมือ" กับคนที่เรารัก เป็นเหมือนการส่งสัญญาณความปลอดภัยไปสู่สมอง ช่วยลดความตึงเครียดและทำให้ระบบระงับปวดตามธรรมชาติของร่างกายทำงานได้ดีขึ้น ดังนั้น ในวันที่คนข้างๆ เจ็บป่วย ยาที่ดีที่สุดอาจจะไม่ใช่แค่ยาเม็ด แต่คือ "มือที่อบอุ่น" ของคุณครับ

ชวนคุย: เพื่อนๆ ล่ะครับ เวลาไม่สบายหรือเจ็บปวด ใครคือ "ยาใจ" ที่แค่จับมือก็รู้สึกดีขึ้นแล้ว? ลองแท็กเขาหรือเล่าให้หมอฟังในคอมเมนต์หน่อยนะครับ

ด้วยความปรารถนาดี

หมอธี มีเรื่องเล่า

หมายเหตุ: เนื้อหานี้มีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลเท่านั้น โปรดปรึกษาแพทย์หากต้องการคำแนะนำหรือการวินิจฉัยทางการแพทย์

เอกสารอ้างอิง

1. Goldstein, P., Weissman-Fogel, I., Dumas, G., & Shamay-Tsoory, S. G. (2018). Brain-to-brain coupling during handholding is associated with pain reduction. Proceedings of the National Academy of Sciences, 115(11), E2528-E2537. [Cite: 1]

2. Che, X., Cash, R., Chung, S., Fitzgerald, P. B., & Fitzgibbon, B. M. (2018). Investigating the influence of social support on experimental pain and related physiological arousal: A systematic review and meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 92, 437-452. [Cite: 2]

#หมอธีมีเรื่องเล่า #LifestyleMedicine #เวชศาสตร์วิถีชีวิต #ความเจ็บปวด #ความสัมพันธ์ #สุขภาพใจ #BrainCoupling #ดูแลสุขภาพ #SocialTouch