ปีนี้ตั้งใจจะ “ปล่อยอะไร” มากกว่าตั้งเป้าเพิ่มอะไร

สวัสดีครับทุกท่าน กลับมาพบกับหมอธี (Dr.Tee) และสาระสุขภาพดี ๆ จากเพจ “หมอธี มีเรื่องเล่า” กันอีกครั้งนะครับ

เมื่อพูดถึงการตั้งเป้าหมายในแต่ละปี เรามักจะคุ้นเคยกับการ “เพิ่ม” สิ่งต่าง ๆ เข้ามาในชีวิตใช่ไหมครับ เช่น ปีนี้จะออกกำลังกายให้มากขึ้น จะอ่านหนังสือให้ได้หลายเล่ม หรือจะกินวิตามินบำรุงให้ครบโดส การตั้งเป้าหมายเหล่านี้เป็นเรื่องที่ดีครับ แต่ในฐานะแพทย์ หมอพบว่าบางครั้งการพยายามเพิ่มตารางชีวิตให้แน่นขึ้น กลับกลายเป็นการเพิ่มความเครียดให้กับร่างกายและจิตใจโดยไม่รู้ตัว

วันนี้หมอเลยอยากชวนทุกคนมาเปลี่ยนมุมมองกันสักนิด ลองหันมาตั้งเป้าหมายในรูปแบบของการ “ปล่อย” (Letting Go) หรือการลดพฤติกรรมบางอย่างที่บั่นทอนสุขภาพลง ซึ่งในทางการแพทย์แล้ว การตัดปัจจัยเสี่ยงออกไป ให้ผลลัพธ์ที่ดีต่อสุขภาพไม่แพ้การเพิ่มสิ่งดี ๆ เข้ามาเลยครับ ลองมาดูกันว่า 3 สิ่งที่เราควร “ปล่อย” ในปีนี้ มีอะไรบ้าง

1. ปล่อย “ความเครียดเรื้อรัง” (Chronic Stress)

เราทุกคนมีความเครียดได้ครับ ความเครียดระยะสั้นช่วยให้เราตื่นตัวและแก้ปัญหาได้ดีขึ้น แต่หากเราแบกความเครียดไว้ตลอดเวลา หรือที่เรียกว่าความเครียดเรื้อรัง ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ออกมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลเสียต่อระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดภาวะอักเสบซ่อนเร้นในร่างกาย และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและโรคเบาหวานอย่างมีนัยสำคัญ (McEwen, 2017)

วิธีปล่อย: หมอแนะนำให้เริ่มจากการฝึกจับความรู้สึกตัวเอง เมื่อเริ่มรู้ตัวว่าเครียด ให้ลองหยุดพักหายใจลึก ๆ หรือหากิจกรรมที่ช่วยดึงความสนใจออกจากหน้าจอและการทำงานบ้างครับ

2. ปล่อยพฤติกรรม “แก้แค้นเวลานอน” (Revenge Bedtime Procrastination)

พฤติกรรมนี้พบได้บ่อยมากในวัยทำงานยุคปัจจุบันครับ คือการที่ตอนกลางวันเรายุ่งจนไม่มีเวลาเป็นของตัวเอง พอตกกลางคืนเลยรู้สึกอยากชดเชยด้วยการไถสมาร์ทโฟน ดูซีรีส์ หรือเล่นโซเชียลมีเดียจนดึกดื่น การทำแบบนี้บ่อย ๆ จะนำไปสู่ภาวะอดนอนสะสม ซึ่งงานวิจัยทางการแพทย์ยืนยันว่า การนอนหลับไม่เพียงพอส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบเผาผลาญ ทำให้ฮอร์โมนควบคุมความหิวทำงานผิดปกติ เสี่ยงต่อภาวะอ้วนลงพุง และทำให้ประสิทธิภาพการทำงานของสมองลดลง (Chattu et al., 2018)

วิธีปล่อย: ลองกำหนดเวลา “ปิดสวิตช์” ตัวเอง วางโทรศัพท์มือถือไว้ให้ห่างเตียงนอนก่อนเวลาเข้านอนสัก 1 ชั่วโมง เพื่อให้สมองได้เตรียมพร้อมเข้าสู่โหมดพักผ่อนที่แท้จริงครับ

3. ปล่อยการพึ่งพา “อาหารแปรรูปสูง” (Ultra-Processed Foods)

ด้วยวิถีชีวิตที่เร่งรีบ อาหารสำเร็จรูป ไส้กรอก บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป หรือขนมถุง กลายเป็นทางเลือกที่สะดวกสบาย แต่รู้ไหมครับว่า อาหารที่ผ่านกระบวนการแปรรูปสูงเหล่านี้ มักอุดมไปด้วยโซเดียม น้ำตาลแฝง และไขมันทรานส์ ซึ่งนอกจากจะให้พลังงานเกินความจำเป็นแล้ว ยังไปทำลายสมดุลของจุลินทรีย์ชนิดดีในลำไส้ (Gut Microbiome) ซึ่งเป็นด่านหน้าสำคัญของระบบภูมิคุ้มกัน งานวิจัยพบว่าการบริโภคอาหารกลุ่มนี้ในปริมาณมาก สัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักตัวและความเสี่ยงโรคเมตาบอลิกอย่างชัดเจน (Hall et al., 2019)

วิธีปล่อย: ไม่จำเป็นต้องงดเด็ดขาดจนเครียดนะครับ แต่หมออยากให้ตั้งเป้าหมายลดปริมาณลง แล้วหันมาเลือกทานอาหารที่ผ่านการปรุงแต่งน้อย (Whole foods) เช่น ผัก ผลไม้สด และโปรตีนคุณภาพดีให้มากขึ้นครับ

บทสรุปจากหมอธี

การดูแลสุขภาพที่ดี ไม่ได้แปลว่าเราต้องทำตัวให้ยุ่งหรือหาอะไรมาเติมเต็มชีวิตตลอดเวลาเสมอไปครับ ในหลาย ๆ ครั้ง การอนุญาตให้ตัวเองได้ “ปล่อย” พฤติกรรมที่ทำร้ายสุขภาพ ปล่อยความกดดันที่มากเกินไป และปล่อยพื้นที่ว่างให้ร่างกายและจิตใจได้ฟื้นฟูตัวเองตามธรรมชาติ ก็เป็นยาวิเศษที่ช่วยให้เรามีสุขภาพกายและใจที่แข็งแรงได้อย่างยั่งยืนครับ หมอขอเป็นกำลังใจให้ทุกคนเริ่มต้นปีด้วยความเบาสบายและสุขภาพที่ดีนะครับ

ชวนลูกเพจคุย

อ่านจบแล้ว มีเป้าหมายไหนที่ทุกคนรู้สึกว่า “ปีนี้ฉันจะปล่อยสิ่งนี้ให้ได้!” กันบ้างไหมครับ? จะเป็นเรื่องเล็ก ๆ อย่างการปล่อยนิสัยติดน้ำหวาน หรือเรื่องใหญ่ ๆ อย่างการปล่อยความกังวลใจ ก็ลองคอมเมนต์มาแชร์เป้าหมายให้หมอและเพื่อน ๆ ในเพจฟังกันได้นะครับ หมอรออ่านและเป็นกำลังใจให้ทุกคนอยู่ครับ!

ด้วยความปรารถนาดี

หมอธี มีเรื่องเล่า

หมายเหตุ: เนื้อหานี้มีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลเท่านั้น โปรดปรึกษาแพทย์หากต้องการคำแนะนำหรือการวินิจฉัยทางการแพทย์

แหล่งอ้างอิงทางวิชาการ

- Chattu, V. K., Manzar, M. D., Kumary, S., Burman, D., Spence, D. W., & Pandi-Perumal, S. R. (2018). The Global Problem of Insufficient Sleep and Its Serious Public Health Implications. Healthcare, 6(4), 130.

- Hall, K. D., Ayuketah, A., Brychta, R., Cai, H., Cassimatis, T., Chen, K. Y., ... & Fletcher, L. A. (2019). Ultra-Processed Diets Cause Excess Calorie Intake and Weight Gain: An Inpatient Randomized Controlled Trial of Ad Libitum Food Intake. Cell Metabolism, 30(1), 67-77.

- McEwen, B. S. (2017). Neurobiological and Systemic Effects of Chronic Stress. Chronic Stress, 1.

#หมอธีมีเรื่องเล่า #DrTee #เป้าหมายปีนี้ #ปี2026 #ดูแลสุขภาพ #สุขภาพจิต #สุขภาพกาย #ความเครียดเรื้อรัง #นอนหลับ #อาหารเพื่อสุขภาพ #ปล่อยวาง #เวชศาสตร์วิถีชีวิต