ไขมันในเลือดสูง? ปรับนิสัยการกินช่วยลดการใช้ยาได้

สวัสดีครับลูกเพจที่รักทุกท่าน กลับมาพบกับความรู้สุขภาพที่นำไปใช้ได้จริงกับ "หมอธี มีเรื่องเล่า" (Dr.Tee) กันอีกครั้งนะครับ วันนี้หมอจะมาเจาะลึกถึงปัญหาสุขภาพยอดฮิตที่เวลาเราไปตรวจสุขภาพประจำปีทีไร ค่าตัวนี้มักจะชอบเด้งเกินเกณฑ์มาตรฐานขึ้นมาทักทายเราอยู่เสมอ นั่นก็คือ "ภาวะไขมันในเลือดสูง" ครับ

หลายท่านเมื่อเห็นค่าไขมันสูงปรี๊ด สิ่งแรกที่กังวลคือ "ต้องกินยาไปตลอดชีวิตเลยไหม?" ในฐานะแพทย์ หมอต้องขออธิบายว่า ยาลดไขมันมีบทบาทสำคัญและจำเป็นมากในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจครับ แต่ในขณะเดียวกัน รากฐานที่สำคัญที่สุดของการรักษา ซึ่งจะช่วยให้เราสามารถควบคุมโรคและอาจทำให้แพทย์พิจารณาลดขนาดยาลงได้ในอนาคต ก็คือ "การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน" ตามหลักโภชนาการบำบัดนั่นเองครับ เรามาดูกันว่าหลักการง่าย ๆ ที่ทำได้ทุกวันมีอะไรบ้าง

1. เลือกคบ "ไขมันดี" ตีตัวออกห่าง "ไขมันเลว"

ไขมันไม่ใช่ผู้ร้ายเสมอไปครับ ร่างกายเรายังต้องการไขมันเพื่อดูดซึมวิตามินและสร้างฮอร์โมน แต่กุญแจสำคัญคือ "ชนิด" ของไขมันที่เราเลือกกิน การลดปริมาณไขมันอิ่มตัว (Saturated fats) ที่พบมากในเนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์ กะทิ และหลีกเลี่ยงไขมันทรานส์ (Trans fats) ในเบเกอรี่หรือครีมเทียม จะช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL-C) ได้โดยตรง ในขณะเดียวกัน การหันมาบริโภคไขมันไม่อิ่มตัว (Unsaturated fats) เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว อะโวคาโด และปลาทะเลที่อุดมด้วยโอเมก้า 3 จะช่วยเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL-C) ซึ่งทำหน้าที่เหมือนพนักงานทำความสะอาด คอยเก็บกวาดคอเลสเตอรอลส่วนเกินออกจากหลอดเลือดของเราครับ [1]

2. เพิ่มพลัง "ใยอาหาร" ตัวช่วยดักจับไขมัน

เวลาที่เราจัดจานอาหารแบบเน้นสุขภาพ การมีผักอย่างน้อยครึ่งจานไม่ได้มีดีแค่วิตามินนะครับ แต่เส้นใยอาหาร หรือ ไฟเบอร์ (Fiber) โดยเฉพาะชนิดละลายน้ำได้ (Soluble fiber) ที่พบมากใน ข้าวโอ๊ต ถั่วลันเตา แอปเปิล และผลไม้ตระกูลส้ม จะทำหน้าที่คล้ายฟองน้ำที่ดูดซับน้ำและกลายเป็นเจลหนืดในทางเดินอาหาร เจลนี้จะเข้าไปขัดขวางการดูดซึมคอเลสเตอรอลจากอาหารเข้าสู่กระแสเลือด และช่วยขับออกทางระบบขับถ่าย งานวิจัยระบุว่าการบริโภคใยอาหารชนิดละลายน้ำวันละ 5-10 กรัม สามารถช่วยลดระดับ LDL-C ได้อย่างมีนัยสำคัญครับ [2]

3. ระวัง "น้ำตาลแฝง" ตัวการร้ายทำไตรกลีเซอไรด์พุ่ง

หลายคนงดของมันของทอดแทบตาย แต่ค่าไขมันก็ยังไม่ลง! นั่นเป็นเพราะเรามักลืมไปว่า "น้ำตาลและแป้งขัดขาว" ก็เป็นตัวการสำคัญครับ เมื่อเรารับประทานคาร์โบไฮเดรตหรือน้ำตาลที่ดูดซึมเร็วในปริมาณที่มากเกินกว่าร่างกายจะใช้หมด ตับจะทำหน้าที่เปลี่ยนน้ำตาลส่วนเกินเหล่านั้นให้กลายเป็นไขมันที่เรียกว่า "ไตรกลีเซอไรด์" (Triglycerides) แล้วปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด การลดเครื่องดื่มรสหวาน ขนมหวาน และเปลี่ยนมาบริโภคคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวกล้องหรือธัญพืชไม่ขัดสี จึงเป็นหัวใจสำคัญในการคุมระดับไตรกลีเซอไรด์ครับ [3]

บทสรุปจากหมอธี

ภาวะไขมันในเลือดสูง ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนก แต่เป็นสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าที่ร่างกายส่งมาบอกให้เราหันกลับมาดูแลตัวเองครับ การปรับนิสัยการกิน โดยเลือกกินไขมันให้ถูกชนิด เพิ่มใยอาหาร และลดน้ำตาลแฝง เป็น "ยาขนานเอก" ทางธรรมชาติที่ไม่มีผลข้างเคียง แม้ในช่วงแรกอาจจะต้องใช้ความตั้งใจและการปรับตัวสักนิด แต่เมื่อร่างกายเริ่มชินและผลเลือดเริ่มดีขึ้น ความพยายามทั้งหมดจะคุ้มค่าอย่างแน่นอนครับ ทั้งนี้ การปรับลดหรือหยุดยาใด ๆ ต้องอยู่ภายใต้การดูแลและดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเสมอ ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาดนะครับ

ชวนลูกเพจคุย:

เวลาที่ลูกเพจของหมอธีไปเดินตลาดหรือซุปเปอร์มาร์เก็ต มีเมนูอาหารหรือวัตถุดิบอะไรบ้างครับที่มักจะซื้อติดบ้านไว้เพื่อช่วยดูแลเรื่องไขมันในเลือด? หรือใครมีเมนูสุขภาพอร่อย ๆ ที่ทำจาก "ไขมันดี" มาแชร์เป็นไอเดียให้เพื่อน ๆ ในคลับสุขภาพของเราบ้าง คอมเมนต์บอกหมอกันได้เลยนะครับ!

ด้วยความปรารถนาดี

หมอธี มีเรื่องเล่า

หมายเหตุ: เนื้อหานี้มีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลเท่านั้น โปรดปรึกษาแพทย์หากต้องการคำแนะนำหรือการวินิจฉัยทางการแพทย์

เอกสารอ้างอิง

- คณะทำงานจัดทำแนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยารักษาภาวะไขมันในเลือดผิดปกติเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ. (2559). แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยารักษาภาวะไขมันในเลือดผิดปกติเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ พ.ศ. 2559. สมาคมโรคหลอดเลือดแดงแห่งประเทศไทย.

- Mach, F., Baigent, C., Catapano, A. L., et al. (2020). 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal, 41(1), 111-188.

- Stanhope, K. L. (2016). Sugar consumption, metabolic disease and obesity: The state of the controversy. Critical Reviews in Clinical Laboratory Sciences, 53(1), 52-67.

#หมอธีมีเรื่องเล่า #ไขมันในเลือดสูง #โภชนาการบำบัด #ลดคอเลสเตอรอล #ลดไตรกลีเซอไรด์ #อาหารลดไขมัน #ไขมันดี #เวชศาสตร์วิถีชีวิต #สุขภาพดีเริ่มต้นที่การกิน #LifestyleMedicine